پژوهشكده تحقيقات اسلامى

31

سرداران صدر اسلام (فارسى)

فرماندهى جعفر در اين عمليات ، پيامبر اسلام ، جعفر را به خاطر لياقت و شجاعت و ايثار گريش به عنوان « فرمانده اوّل » معرفى نمود « 1 » و به نيروهاى اعزامى چنين فرمود : « هان اى سپاه اسلام ! فرمانده سپاه پسر عمّ من ، جعفربن ابيطالب است ، اگر او شهيد گشت « زيدبن حارثه » پرچم را به دوش گيرد و اگر او هم شهيد شد ، « عبداللّه رواحه » لشگريان را فرماندهى كند ، و اگر او نيز كشته شد خود شما شخصى رابه عنوان فرمانده انتخاب كنيد . » رسول خدا ( ص ) پرچمى سفيد بست و آن را به جعفربن ابيطالب سپرد و به آنان فرمود : « تا همانجا كه حارث شهيد شده است رهسپار شويد . و مردم آن سرزمين را به اسلام دعوت كنيد . اگر از قبول اسلام امتناع ورزيدند به يارى خدا با آنان بجنگيد . » « 2 » دستور حركت داده شد وپيامبر بهمراه گروهى از مسلمين آنان را تا « ثنيّة الوداع » مشايعت فرمود ، و در آنجا همچنانكه اصحاب سريّه ، پيرامون وى ايستاده بودند ، خطبه خواند ، و آنان را به رعايت تقوى و نيكى در بارهء مسلمانان سفارش فرمود ، و از غدر و مكر ، كشتن كودكان ، ديرنشينان ، زنان ، پيران فرتوت ، و از بين بردن و كندن درختان و ويران ساختن خانه ها بر حذر داشت . « 3 » آنگاه مردم با فرماندهان و سپاهيان خدا حافظى كردند ، و دعا نمودند كه با

--> ( 1 ) . گرچه بعضى از مورخين « زيد » را فرمانده اوّل نوشته اند ، ولى تاريخ نويسان شيعه فرمانده اوّل را جعفر دانسته‌اند . ( اعيان الشيعه ، ج 4 ، ص 128 ؛ بحارالانوار ، ج 21 ، ص 50 ) . ( 2 ) . بحارالانوار ، ج 21 ، ص 55 - 59 ؛ مغازى ، ج 27 ، ص 755 ؛ اعيان الشيعه ، ج 4 ، ص 125 ؛ اعلام الورى ، ص 110 ؛ طبرى ، ج 3 ، ص 36 . ( 3 ) . مغازى ، ج 2 ، ص 758 ؛ بحارالانوار ، ج 21 ، ص 60 .